De kunst van niksen!
Tijdens de Autismeweek vertelden verschillende ervaringsdeskundigen over het nut en de meerwaarde van niksen. Een grappig feitje is dat Nederland het enige land in de wereld een werkwoord niksen heeft. Vaak heeft het werkwoord niksen een negatieve lading maar niets is minder waar. Het thema van de Autismeweek 2026 is ‘Rust in de ruimte’ en sluit daarom goed aan bij het niks doen.
Niksen (bewust nietsdoen) is cruciaal voor mentale gezondheid: het vermindert stress, verlaagt de kans op een burn-out, laadt de batterij op en bevordert creativiteit. Door het 'default mode-netwerk' in de hersenen te activeren, verwerk je emoties, verbeter je concentratie en ontstaan er 'aha-momenten'.
Belangrijkste voordelen van niksen:
Minder stress en angst: Het kalmeert het zenuwstelsel en verlaagt de vecht-of-vluchtrespons.
Verhoogde creativiteit: Door verveling dwaalt het brein af, wat leidt tot nieuwe inzichten en betere probleemoplossing.
Bereidheid om te herstellen: Het geeft rust aan hersenen en lichaam, wat leidt tot een beter herstel.
Verbeterde mentale helderheid: Na een 'niks-pauze' kun je je beter concentreren, waardoor je uiteindelijk productiever bent.
Zelfreflectie: Het biedt ruimte om na te denken over je leven en emoties te reguleren.
Wat is niksen niet?
Niksen is niet hetzelfde als op je telefoon kijken. Het is het ongestoord laten dwalen van je gedachten, zoals staren uit het raam of lummelen, zonder specifiek doel.
Of je nu een neurodivers of neurotypisch brein hebt dat maakt niet uit. Maar ik hoor en zie dus de vele voordelen van niksen bij iemand met een neurodivers brein. Een neurodivers brein heeft vaker last van stress en overprikkeling.
Niksen (bewust nietsdoen) is voor een neurodivergent brein (ADHD, autisme, hoogsensitiviteit) vaak een uitdaging, omdat dit brein vaak continu 'aan' staat, snel overprikkeld raakt of behoefte heeft aan constante stimulatie. Toch is het essentieel voor herstel en het voorkomen van overprikkeling of een burn-out.
Herdefinieer Niksen: Voor neurodivergente mensen betekent niksen vaak niet 'leeg in de ruimte staren', maar prikkelarme activiteiten doen die geen prestatiedruk geven. Denk aan naar buiten kijken, staren naar een vlammetje, of luisteren naar rustige muziek.
Creëer een Veilige Omgeving: Een neurodivers brein kan pas rusten als de omgeving veilig en prikkelarm is. Verminder auditieve en visuele prikkels (doe de lichten uit, gebruik noise-cancelling koptelefoons).
Laat schuldgevoel los: Het voelt vaak 'nutteloos' om niets te doen, maar dit essentiële onderhoud is nodig voor je hersenen.
Geef toe aan 'stimming': Soms is stilzitten onmogelijk. Niksen kan ook betekenen: friemelen, schommelen of herhalende bewegingen maken, zolang het maar geen 'taak' is.
Tips voor effectief niksen zonder schuldgevoel;
Plan rust in: Plan "niets" in je agenda, anders schiet het erbij in.
Volg je energie: Merk je dat je brein nooit stilstaat? Probeer dan 'low-input' activiteiten in plaats van totale inactiviteit, zoals wandelen in de natuur.
Maar ook als ouder van 2 zonen met autisme sta ik de hele dag aan en ga ik vanaf nu ook meer bewust worden en tijd in te plannen om helemaal niets te doen! En jij?
Liefs,
Claudette Nouris