24 januari 2026
Enquête onder moeders van kinderen met autisme bij Mama Vita toont aan:
Stress, slechte gezondheid en inkomensverlies bij moeders van kinderen met autisme explodeerde afgelopen jaar
-----------------------------------------------------------------------------------
Pointer KRO-NCRV uitzending Radio 1 op 24 januari 2026 onderschrijft deel uitkomst enquête: zorg gemeentes met PGB onder druk:
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------
In 2025 hield Mama Vita een enquête ‘’Waar loop je tegenaan in de zorg?’’ onder haar leden. De leden zijn circa 700 moeders van kinderen met autisme in Nederland. Daarvan deed ongeveer een kwart mee. In de uitkomsten van de enquête zien we grote verschillen per provincie / zorgregio. We zien lichtpuntjes en we zien en horen ook diep verdriet en economische en gezondheidsschade. De enquête was indicatief. Belangrijke uitkomsten:
A) veel moeders ervaren (grote) stress in de zorg voor hun kinderen met extra ondersteuningsbehoefte, o.a. door de vele en vaak versnipperde afspraken en veel thuiszitten van kinderen. Mama Vita pleit o.a. voor 1 regisseur op zorg en onderwijs per gezin.
B) Circa 50% van alle deelnemende moeders ervaart zelf grote gezondheidsproblemen door de stress en druk. Mama Vita voorzitter Manon Wennink start in samenwerking met Mama Vita oprichtster en trainer Saskia Buma, een nieuw initiatief: in 2026 start de training Vitaal Ouderschap in samenwerking met Oudervereniging Balans en Mama Vita Vitaal.
C) Door onvoldoende ingevuld passend onderwijs en/of passende zorg en de hand op de knip van veel gemeentes bij PGB aanvragen binnen de jeugdzorg, zijn veel moeders gedwongen om hun banen inhoudelijk in te krimpen of op te geven. Met alle inkomensverlies van dien op korte en op langere termijn. Dit vergroot vaak ook de man/vrouw verschillen. Een substantieel deel van de vrouwen moet ook werk opgeven door eigen gezondheidsproblemen / burn-out onder a) en b), waardoor werkgevers c.q. de maatschappij belast worden. Door het aankomende kabinet investeren in wel passend onderwijs en wel passende zorg zou veel situaties weer in evenwicht kunnen brengen. Mama Vita bepleit heroverweging bij VNG en gemeentes en de Tweede Kamer op versoepeling PGB-beleid binnen de jeugdzorg. Dit kan mede door te letten op inverdieneffecten op langere termijn.
Mama Vita vraagt zich af of de winst die op jeugdzorg / onderwijsondersteuning gemaakt moet worden niet ten koste gaat van de inhoudelijke zorg en wel passend onderwijs. En of dit niet indirect ten koste gaat van inkomen van moeders/gezinnen van kinderen met b.v. autisme.
Over Mama Vita
De kinderen zijn van alle leeftijden, maar vooral jongeren. Door het hele land. Het gaat om kinderen met autisme, ieder met verschillende hulp- en begeleidingsbehoeften. Van autisme met (licht) verstandelijke beperking, taal- ontwikkeling- en spraakstoornis tot kinderen met (ultra-)hoogbegaafdheid en/of leerbeperkingen zoals dyscalculie of dyslexie. De moeders zijn verdeeld bij Mama Vita over circa 25 regio’s. Zij komen gemiddeld 1x per maand fysiek of online bij elkaar. Zij bespreken met elkaar hoe het gaat met hun kinderen en met hen zelf. Mama Vita biedt in samenwerking met Oudervereniging Balans ook kennis- en verbindingswebinars. Nadrukkelijk geeft Mama Vita aan dat de activiteiten de eigen kracht van moeders weliswaar versterken, maar dat dit geen passende vervanging kan zijn van b.v. een pgb bij ongebruikelijk intensieve zorgtaken.
Mama Vita Vitaal start
Mama Vita Vitaal start in samenwerking met Oudervereniging Balans een training Vitaal Ouderschap. Een podcast serie over Vitaal Ouderschap komt maart 2026 online. Dit wordt o.a. via sociale media van Mama Vita bekend gemaakt.
Suggesties aan politiek voor oplossingen:
a) Verlicht mantelzorg en ga soepeler om met toekenning PGB in jeugdzorg
b) Zorg voor regiehouders als zorg en onderwijs moeten samenwerken
c) Ga versnippering van alle instanties tegen (verminder Multidisciplinaire Overleggen (MDO’s) met (te) vele (‘plotseling verschenen’) instanties)
d) Reduceer situaties waar ‘’handelingsverlegen zijn’’ zou spelen
e) Ten aanzien van onderwijs stelt Mama Vita de volgende 12 maatregelen voor:
1) stop met gekkigheid van 'funfabriek' op school met talloze extra doelen en uit de hand gelopen uitjes/feestjes/reisjes die feitelijk in opvoeding van ouders/verzorgers thuis horen. Terug naar basis van leren/ontwikkelen met meer rust, reinheid en regelmaat.
2) plaats veel minder kinderen in de groepen.
3) vergroot acceptatieplicht van alle kinderen op iedere school en stop met wegnemen zorgplicht school.
4) schaf vrijstelling van leerplicht af: ieder kind heeft recht op wel passend onderwijs, ontwikkeling en zorg, waar het kind ook is.
5) verhoog drastisch de kwaliteit onderwijzers/klassenassistenten door vermenigvuldigen van hun kennis van autisme, adhd, hoogbegaafdheid en diverse leer strategieën zoals dyslexie en dyscalculie
6) stop met gebrekkige schoolondersteuning af te schuiven op jeugdzorg en vooral moeders / gezinnen ten koste van 'neuro divergente' kinderen
7) stop drang en dwang door kinderen en ouders veel serieuzer te nemen
8) reduceer Veilig Thuis meldingen (tenzij fysieke mishandeling) door scholen
9) organiseer klassikaal doorlopend oefenen van executieve functies op milde wijze/maatwerk
10) pas curriculum aan naar diploma's geven op hoogste niveau vakken van de leerling. Dus omgooien systeem: een potentieel natuurkundige niet laten struikelen op de middelbare of spelling Nederlands door bv dyslexie
11) bied maatwerk op school (of met afstandsonderwijs) in plaats van overhevelen extra ondersteuning naar jeugdzorg en gezinnen en vooral thuiszitters/ kinderen.
12) Tot slot bepleit Mama Vita een gemakkelijker betaalde herkansing op onderwijs voor het bereiken startkwalificatie na 18 jaar, o.a. voor thuiszitters.
Selectie opvallende globale uitkomsten enquête:
1) 50% van de moeders was (zeer) ontevreden over de voor hun kind ontvangen
zorg
2) 50% van de moeders beoordeelden de communicatie met de zorg (zeer) onvoldoende
3) 33% van de moeders beoordeelde de communicatie met de gemeente minimaal of onvoldoende
4) 50% van de moeders beoordeelden de zorgverleners (zeer) onvoldoende deskundig, professioneel en helpend
5) Voor 75% van de moeders was de wachtlijst tussen 3 en 12 maanden
6) Voor 50% van de moeders werden de doelen van externe zorg voor hun kinderen niet of onvoldoende behaald
7) Voor 75% van de moeders sloot de hulp niet aan bij hun hulpvraag.
8) 75% van de moeders voelde zich niet (genoeg) gehoord / gezien door de zorg
9) 60% van de moeders had voor hun kinderen contact met GGZ.
10) 33% van de moeders vond de samenwerking (deels) stroef, of negatief of ervaarden drang/dwang
11) 50% van de moeders beoordeelt de samenwerking tussen zorg en onderwijs matig of slecht
12) 66% van de moeders vindt dat zorg nodig is omdat de school/dagbesteding tekort schiet.
13) 66% van de moeders had geen (enkele) inzage/regie bij opgesteld
Ontwikkel en Perspectief Plan (OPP) door school.
14) 25% van de moeders had geen (enkele) inzage in of invloed op hun eigen
Familiegroepsplan
15) 75% van de moeders gaf aan dat hun kind bij overgang 18 naar 19 jaar GEEN
startkwalificatie had (minimaal MAVO, HAVO, MBO1 of 2)
16) 95% van de moeders geeft aan ongelukkig te zijn, veel stress te ervaren, een
slechte kwaliteit van leven te hebben en/of ongezond te zijn.
17) 75% van de moeders is minder uren gaan werken, maakte geen promotie of deed
geen aanvullende opleiding door onvoldoende functioneren van de zorg / onderwijs voor hun kind
18) 30% van de moeders is langdurig/permanent door ziekte/burn-out uitgevallen en in wia/iva/langdurige ziektewet gekomen door onvoldoende functioneren van de zorg/onderwijs voor hun kind
Voor meer informatie, de letterlijke enquête-uitkomsten c.q. contact met
Claudette Nouris, Manager Mama Vita
Monique v Eijkelenburg van Bestuurslid Mama Vita, 06 26440012